Antik Yunan Matematikçileri

[boxcigar]

ANTİPHON (M.Ö. V. y.y.)

Yunan filozofu ve matematikçisi. Dairenin dördüllenmesini, bir daireniniçine çizilen düzgün çokgenleri kareleştirme esasına ve çokgeninkenarlarını sonsuz kere iki kart arttırmaya dayanan ir yöntemle eldeetmeğe çalışmıştır. Böylelikle elde edilen dördüllenmiş geometrikşekiller, daireye çok yakın olmakla beraber hiç bir zaman tam bir dairedeğildir.

APOLLONİOS, PERGELİ (M.Ö. 262'ye doğru - 180'e doğru)

Yunanlı matematikçi ve astronom. Perge'de doğdu, İskenderiye'de yaşadı.Arkhimedes'intilmizi ve matematiğin yaratıcılarındandır; yazdığı birkitapta koniklerin özelliklerinden bir çoğunu anlatır. Özellikle ikietekli bir koni bir düzlem tarafından kesilince, yerine göre bir elips,bir parabol veya bir hiperbol elde edileceğini gösterdi. Ayrıca, konikkesitlerin odaklarının varlığını ispat etti. Öteki eserleri kaybolmuş,bazıları Pappus sayesinde yeniden meydana getirilebilmiştir.

ARATOS (M.Ö. 315'e doğru - 240'a doğru)

Yunan şairi ve astronomu. Klikia'da soloi veya Tarsus'da doğdu,Makedonia'da öldü. Stoacıların talebesiydi. Makedonya kralı AntigonosGonates ve Selevkoslar kralı Antiokhos Soter tarafından himaye edildi.Phainomena (Olaylar) adlı öğretici manzumesi, zamanındaki yeryüzü vegökyüzü cisimleri hakkındaki bilgilerin, hava değişkliklerini haberveren belirtilerin bir çeşit dökümüdür. Cicero, bu eseri manzum olarakLatinceye çevirdi.

ARİSTARKHOS, SAMOSLU (M.Ö. 310 - 230)

Yunan astronomi bilgini. Kopernik'in öncüsü sayılan Aristarkhos, Yer'inhem kendi ekseni hem de güneşin çevresinde döndüğünü düşünen ilk bilimadamıdır. Ayrıca Yer ile güneşin ve ayın görece uzaklılıklarınınhesaplanmasını sağlayan bir yöntem bulmuştur.

ARKHİMEDES (M.Ö. 287 - 212)

Syrakusai'de doğdu. Genç yaşta, Eukleides'in derslerini izlemek içinİskenderiye'ye gitti. Yurduna döndükten sonra, kendini tamamen ilmiçalışmalarına verdi. bütün hayatı boyunca çok önemli buluşlarıylainsanlığın bilgisine katkıda bulunmaya devam etti. İlk olarakArkhimedes, daire çevresine çapına oranı olan p sayısını, daire içinedışına çizilmiş düzgün çokgenler yardımıyla istenilen yaklaşıklıklaveren bir metot ortaya koydu. Çok büyük sayıları kolaylıkla belirtmeyeyarayan bir yöntem bularak, yunan sayı sistemini geliştirdi.

İnfinitezimal geometrinin ilk çalışmalarını yaptı ve pekçok problemiinceledi. yayların toplama ve çıkarma formüllerini buldu. bir parabolparçasının, kendi adıyla anılan bir spiralin, küre ve silindirkesmelerinin alanlarını hesapladı. Küresel ve konik deyimleri adıaltında, elips, parabol ve hiperbolün eksenleri etrafında dönmesiylemeydana gelen geometrik cisimleri inceledi. Mekanikte, sonsuz vidanın,haraketli makaranın, palanga ve dişli çarkın bulucusu olarak anılır.Fizikte, katılar statiği ve hidrostatiğin kurucusudur.

Ağırlık merkezi teorisiyle katılar statiğinin temelini attı. YüzenCisimler Üzerine İncelemeler adlı kitabında ise hidrostatiğin başlıcakurallarını verdi. Arkhimedes, Romalıların saldırılarına karşıSyrakusai'nin savunmasını yönetti. Üç yıl boyunca, Marcellus'unordusunu hep başarısızlığa uğrattı. Çok uzak mesafelere taş veya okatmaya yarayan makinalar yaptı; yine söylendiğine göre, düzlem aynalarıince hesaplarla birleştirerek güneş ışınlarını topladı ve şehri kuşatandüşman gemilerini yaktı. Her şeye rağmen Romalılar kenti aldılar ve busırada Arkhimedes öldürüldü.

AUTOLYKOS (M.Ö. IV. y.y.)

Yunan matematikçisi. Pitane'de doğdu. Elimizde iki eseri vardır: Perikinumenes Sphairas (Hareketli Küre Üstüne) ve Peri Epitolon Kai Dyseon(Durağan Yıldızların Doğması ve Batması Üstüne).

BİON, ABDERALI (M.Ö. 300'e doğru)

Yunanlı matematikçi. Demokritos'un felsefi okulundan. LaeretesliDiogenes'e göre, bazı bölgelerde altı ay gece, altı ay gündüz olduğunuilk defa o ileri sürdü. Bu duruma göre, dünyanın yuvarlaklığını veekliptikin eğikliğini daha o zamandan anlamış demekti.

DİOKLES (M.Ö. II. y.y. sonu - I. y.y. başı)

Yunanlı matematikçi. Sonradan kissoeides (sisoit) adını alan bir eğriyardımıyla verilen iki doğru arasında, orantılı iki ortalama bulmayadayanan ünlü problemi çözdü.

DİOPHANTOS (M.S. 325'e doğru - 410'a doğru)

Yunan matematikçisi. İskenderiye okuluna bağlı idi. ilk altısı bugünelimizde bulunan on üç aritmetik kitabından başka, Açısal sayılarüstüne bir kitabı daha vardır: Peri Polygonom Arithmon. MetodunuHipparkhos'dan aldığı birinci dereceden denklemeler üstüne kurduğu yeniteorisi ve ikinci dereceden denklemlerin çözümü ile ilgili çalışmalarımatematiğe yenilik getirdi. Bıraktığı eserler çağdaş Yunanlılar,Araplar ve daha sonrada Rönensans geometricilerince uzun uzunincelendi.

EKPHANTOS, SYRAKUSAİLİ (M.Ö. 500'e doğru)

Eski Yunan gökbilimcisi ve filozofu. Syrakusaili Hiketas'dan dersleralmıştır ve pythagorascı okulun görüşlerini benimsemiştir. Pythagorascıve atomcu görüşleri birbirine bağlamayı deneyip dünyanın kendiçevresinde döndüğünü kabul etmiştir.

EUDOKSOS, KNİDOSLU (M.Ö. 406'ya doğru - 355)

Eski Yunan gökbilimcisi ve filozofu. Bir süre Atina'da Eflatun'underslerini izleyen Eudoksos, birbuçuk yıl kadar Mısır'da kalarakrahiplerin gizli bilimlerini öğrenmiştir. Kyzikos'a gidip bir okulaçarak ününü yaygınlaştırdıktan sonra Knidos'a döndü. İlk orantılıdoğrular kuramını bulup çağının kuramsal güçlüklerinin çoğunu çözmeyisağlayan altın kesit kuramını ortaya koymuştur. Eşmerkezli kürelerkuramıyla güneç sistemindeki yıldızların hareketlerini açıklamayaçalıştı.

EUKTEMON (M.Ö. V. y.y.)

Eski Yunanlı gökbilimci. Euktemon'un, Methon'la birlikte Atina'dayapılan ilk kesin güneş tutulması çevrimi hesaplarını gerçekleştirdiği,mevsimlerin eşitsizliğini bulduğu, 19 yıllık ay güneş çevrimini (Methonçevrimi denir) ortaya koyduğu sanılmaktadır.

OİNOPİDES (M.Ö. V. y.y.)

Eski Yunan gökbilimcisi ve matematikcisi. Pythagoras okulundan olanOinopides, güneş yılını yaklaşık 365 gün 9 saat olarak hesaplamıştır.Tutulum düzleminin eğikliğini ilk olarak bulduğu sanılmaktadır.

APOLLODOROS, BERGAMALI (M.Ö. 104'e doğru - 22)

Yunanlı hitabet hocası. Roma'da ünlü bir okul kurdu, öğrencileriarasında Octavianus'da vardı. Hitabeti bir sanat olarak değil, bir ilimolarak kabul ediyordu.

APOLLONİOS SOFİST (M.S. I. y.y.)

İskenderiye'de doğmuş hitabet hocası. Tiberius zamanında Roma'da dersverdi., bir Homeros Lugatı yazdı; bugüne kısaltılmış şekliyleulaşmıştır.